1801 tot 1850

1801 De Duitse fysicus Johann Wilhelm Ritter ontdekt aan de kortgolvige zijde van het spectrum het voor het menselijk oog onzichtbare . De VS-Amerikaan Robert Hare construeert een , de voorloper van het moderne lasapparaat. De Brit Richard Trevithick construeert een , dat een topsnelheid van 14 km/u bereikt. James Finley bouwt de eerste moderne brug> waarvan de draagkettingen bestaan uit met elkaar verbonden ijzeren staven. De Fransen Jean-Baptiste Biot en Joseph Louis Gay-Lussac maken een eerste ballonvaart> en bereiken een hoogte van bijna 7000 meter. Tijdens de vaart onderzoeken ze de lucht en het magnetisch veld van de aarde.

1802 De Brit William Hyde Wollaston toont de aan, scherpe donkere lijnen in het zonnespectrum.

1803 Tussen Wandsworth en Croyden in Engeland wordt een 15 km lang treintraject> in bedrijf genomen; de wagons worden door paarden getrokken.

1804 De Brit Trevithick bouwt de eerste locomotief>. De Fransman Joseph-Marie Jacquard vindt de Jacquardmachine uit, het eerste automatische .

1805 De Brit WiIliam Congreve construeert vanaf 1805 de naar hem genoemde raketten>, die o.a. in de Volkerenslag bij Leipzig (1813) en in de Slag bij Waterloo (1815) worden ingezet. De Brit Joseph Bramah vindt de zeefmachine> uit voor de vervaardiging van ‘eindeloze’ papierbanen. De Brit George Cayley formuleert theoretische inzichten over de , die hij bij experimenten met zijn stijfvleugelige machines heeft verkregen.

1806 De Amerikaanse ingenieur Robert Fulton bouwt het eerste bruikbare chip>. De »Clermont« maakt in 1807 haar eerste vaart. De Fransman Nicolas Louis Vauquelin wint uit aspergeplanten asparagine, het eerste van de voor ons van levensbelang zijnde , die later onder de term »aminozuren« worden samengevat.

1807 De Fransman Francois Appert verhit levensmiddelen tot op I00 °C en doet ze in potten, die hij vervolgens luchtdicht afsluit; De Brit Peter Durand, die hiervoor vertinde blikken bussen gebruikt, vindt het uit.

1808 De Brit Humphry Davy produceert met een booglamp voor het eerst ; als lichtbron dient een lichtboog tussen twee koolstofelektronen.

1809 Een eerste telegraaf> voor het overbrengen van nieuwsberichten wordt door de Duitser Samuel Th. von Sömmerring ontwikkeld. De Duitser Franz Joseph Gall publiceert in Parijs zijn in Duitsland verboden <»schedelleer«>, waarin hij geestelijke prestaties in verband brengt met hersen- en schedelvormen; Galls morfologisch-fysiologische werken leveren waardevolle inzichten voor het wetenschappelijke .

1810 De Duitser Friedrich Koenig meldt de voor het patent aan; deze hogedrukmachine werkt 400 maal zo snel als een handpers. In 1814 wordt ze o.a. gebruikt voor het drukken van de »Times«.

1811 De Duitser Albrecht Berblinger stort bij een vliegpoging met een halfstijf vliegtuig> (”Hängegleiter“, soort deltavlieger) in de Donau neer. De Duitser Friedrich Krupp richt een op, waarin voor het eerst grotere blokken gietstaal gemaakt kunnen worden.

1812 De Rus Gottlieb Kirchhoff ontdekt de , de versnelling van een chemische reactie door een .

1814 De Brit George Stephenson bouwt zijn eerste stoomlocomotief »Blucher«, en schept daarmee de basis voor de opbouw van de eerste ter wereld. De Amerikaan Robert Fulton bouwt het eerste met stoom aangedreven chip>. De Britse ‘Chartered Company’ installeert in Londen de eerste .

1815 De Brit Humphrey Davy vindt de uit, een veiligheidslamp, die gebruikt wordt voor het waarschuwen voor een mijngasontploffing. Twee Engelse ‘Gentlemen’, die vanwege hoge schulden in de gevangenis beland zijn, vinden in 1815 in hun cel het uit, een van tennis afgeleid spel.

1816 De Fransman Rene Laennec construeert de voor het beluisteren van de harttonen. De Brit David Brewster bouwt de , een speelgoedje, waarin bonte glasstukjes ronddraaien en weerspiegelen. De Duitser Carl Friedrich Gauß meet het koninkrijk Hannover op door middel van triangulatie en vervolmaakt hierbij de methoden van de .

1817 De Duitser Karl Drais von Sauerbronn ontwikkelt een houten tweewieler met stuur en een verend zadel als eerste . De Fransen Joseph Pelleriet en Joseph Caventou isoleren uit groene planten.

1819 De Brit John McAdam gebruikt als eerste een voor het verharden van straten. De Deense fysicus H.C.Ørsted vindt de ampèremeter uit voor het meten van elektrische stroomsterkte.

1820 De Fransman Dominique Arago ontdekt de . De Fransman Augustin Jean Fresnel construeert een getrapte lens met een hoge openingsverhouding voor . Ingenieurs in de VS bouwen de moderne brug>. De Duitser Johann Schweigger bouwt de voor het meten van zeer geringe stroomsterkten. De Berlijnse kamermusicus Heinrich Stölzel bouwt de eerste . Als voorloper hiervan beschouwt men de ‘buisine’ (vanaf de 13de eeuw in Europa), een trompet met gestrekte buis.

1821 De Fransman Dominique Arago construeert in dit jaar het (stopwatch), een apparaat voor het meten van korte tijdintervallen. Marc Isambard Brunel vindt de gesloten uit, en bouwt met deze methode tussen 1825 en 1843 een tunnel onder de Theems in Londen. De Brit George Stephenson leidt de aanleg van de eerste : 39 km van Stockton-on-Tees naar Darlington en 48 km van Liverpool naar Manchester. De Brit Michael Faraday toont aan, dat een beweegbare magneet rond een vaste geleider roteert, waar stroom doorheen vloeit – dit is het basisprincipe van een . Een wordt door de Duitser Thornas Johann Seebeck ontdekt en naar hem genoemd. Daarbij wordt thermische energie direct omgezet in elektrische.

1822 De Brit Charles Babbage bouwt als eerste belangrijke voorstadium van de moderne computer een programmeerbare en bestuurbare . De Elzassers Alois Quintez en Jehann Baptist Schwilgué construeren de . De Fransman Nicéphore Nièpce fixeert de met een camera obscura opgenomen beelden op lichtgevoelige bitumenlagen; deze zgn. Nièpcotypieën zijn de eerste van de wereld.

1823 De Duitse uitvinder Karl Drais von Sauerbronn construeert een voorvorm van de , die met letterarmen werkt. De Duitser Johann Wolfgang Döber bouwt een , waarin waterstof door de katalytische werking van platina ontstoken wordt. De Brit William Sturgeon vindt de uit, een spoel, waar stroom doorvloeit.

1824 De Fransman Sadi Carnot ontwikkelt het ‘carnotse’ kringproces, dat het theoretische optimum voor periodiek werkende levert. De Brit Joseph Aspdin bereidt kunstmatig cement door het branden van een mengsel van aarde en kalksteen; dit <»portlandcement«> wordt vanaf 1844 het meest gebruikte cement. De Brit Michael Faraday ontdekt bij de analyse van oliën het .

1825 De Fransen Eugène Chevreul en Joseph-Louis Gay-Lussac melden de als patent aan. De Britse textielingenieur Houldsworth vindt de uit, waarvan de werking al in de oudheid bekend was, en gebruikt deze voor het in beweging zetten van spoelen. De Brit George Cayley krijgt het patent op een zgn. . De Brit George Airy slijpt rotatiesymmetrische , die astigmatisme opheffen. De Brit John Herschel vindt de uit, waarmee men de sterkte van de zonnestraling kan meten.

1826 De Duitser Otto Unverdorben ontdekt bij de thermische ontbinding van de kleurstof indigo de chemische grondstof .

1827 De Brit Robert Wilson stuwt voor het eerst een schip met behulp van een voort; de stuwkracht overtreft die van de tot dan toe gebruikte (zij)schoepraderen. De Fransman Benoit Fourneyron bouwt de eerste voor het aandrijven van machines.

1828 De Duitser Carl Friedrich Gauß presenteert met zijn werk over de <»Allgemeine Flächentheorie«> (”Algemene Vlakkentheorie“) een basiswerk van de moderne differentiële meetkunde. De door een Duitse onderzoeker uitgevoerde geldt als mijlpaal in de geschiedenis van de chemie. De Hollander Coenraad Johannes van Houten verpulvert in Amsterdam voor het eerst cacaobonen, ontdoet ze van olie en vervaardigt er een hete drank van.

1829 De Oostenrijker Cyril Dernian krijgt een patent op de moderne . Tot de oudste vormen van dit instrument behoort het met doorslaande tongen geconstrueerde instrument ‘sheng’ (Chin.). Alexander von Humboldt begint op een expeditie in het Aziatische deel van Rusland met de organisatie van een wereldwijd netwerk van .

1830 De Brit Joseph Jackson Lister bouwt door het combineren van verschillende lenzen microscopen>, waarin de beelden haarscherp te zien zijn. De Amerikaan Joseph Henry ontdekt de , een methode, waarmee tegenwoordig alle machines werken, die bewegingsenergie omzetten in stroom. De Duitse chemicus Justus von Liebig vindt de moderne, van een zilverlaag voorziene uit. De Amerikaan John Thorp construeert de . Bij deze machine wordt het garen door een rondgaande loper getwijnd. In Württemberg worden voor het eerst geproduceerd, die door wrijving ontstoken kunnen worden.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

*

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Onderdeel van Informatie Over